SWOT چیست و چرا باید از آن استفاده شود؟

SWOT یک برنامه ریزی استراتژیک است که یک تکینک است برای کمک کردن به شناسایی نقاط ضعف و قوت ها ،فرصت ها و تهدید های مربوط به کسب و کار و یا افراد است و دو عامل درونی و بیرونی در آن دخیل می باشند عوامل درونی شامل نقاط ضعف و قوت، عوامل بیرونی شامل تهدیدها و فرصت های می باشد.

S  مخفف Strengths یعنی نقاط قوت، W مخفف Weakness یعنی نقاط ضعف، O مخفف Opportunities به معنی فرصتها، T مخفف Threats به معنی تهدیدها می باشد.

کاربرد های ماتریس SWOT

  • ابزارSWOT یک روش قدرتمند برای بررسی ضعف ها و قدرت ها، تهدیدها و فرصتهای کسب و کار می باشد که با دانستن این موارد بهتر میتوان برنامه ریزی کرد و به طورر موثرتری عمل کرد.
  • پیدا کردن راه حل های جدید برای تهدیدها و مشکلات
  • تنظیم و اصلاح برنامه در اواسط دوره، یک فرصت جدید میتواند راه های گسترده ای را برای ما باز کند در حالی که یک تهدید جدید میتواند راهی را قبلا وجود داشت راببندد و ما را با مشکل روبه رو کند.

عوامل درونی

این عوامل شامل المان های داخلی سازمان می باشد که به صورت قوت ها و ضعف ها در SWOT بیان می شود این عوامل شامل المان های زیر می باشد:

  • منابع مالی (بودجه، منابع درآمد، فرصت های سرمایه گذاری)
  • منابع فیزیکی (محل، امکانات، تجهیزات)
  • منابع انسانی (کارمندان، داوطلبان، مخاطبان هدف)
  • دسترسی به منابع طبیعی، علائم تجاری، اختراعات و حق نسخه برداری
  • فرآیندهای فعلی (برنامه کارمند، سلسله مراتبی بخش ها، سیستم های نرم افزاری)

عوامل بیرونی

نیروهای خارجی بر هر شرکت، سازمان و فرد تاثیر می گذارند. این عوامل به طور مستقیم یا غیرمستقیم به یک فرصت یا تهدید تبدیل می شوند، که هر یک از آنها را باید  مورد توجه قرار دهیم و آنها را مستند سازیم. این عوامل شامل المان های بیرون سازمان و محیطی است که بر روی کسب و کار تاثیر گذار است این عوامل به دو دسته ی خرد وکلان تقسیم می شوند این عوامل به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر روی کسب و کار تاثیر میگذارند. این عوامل شامل موارد زیر می باشد:

  • روند بازار (محصولات جدید و تکنولوژی، تغییر در نیازهای مخاطبان)
  • روند اقتصادی (روند مالی محلی، ملی و بین المللی)
  • سرمایه گذاری (کمک مالی، مجلس قانونگذاری و سایر منابع)
  • جمعیت شناسی
  • ارتباط با تامین کنندگان و شرکا
  • مقررات سیاسی، زیست محیطی و اقتصادی

محیط خرد

عواملی که به صورت مستقیم با کسب و کار مادر ارتباط است و بر آن تاثیر گذار می باشد. مانند: تامین کنندگان، واسطه ها، مشتریان، رقبا، دستگاه های اجرایی نظارت (مانند دارایی و ارشاد و …).

محیط کلان

شامل عواملی که به صورت غیر مستقیم ، نه تنها بر روی کسب و کار ما بلکه بر روی کل جامعه تاثیرگذار می باشد مهم ترین این عوامل شامل عوامل سیاسی، اقتصادی، تکنولوژی، اجتماعی، فرهنگی و قانونی می باشد.

چک لیست های تهیه نقاط ضعف و قوت

برای پیدا کردن نقاط ضعف و قوت سازمان یا شرکتمان کافی است به 25 سوال زیر پاسخ بدهیم برای گرفتن بازخورد مناسب و تعیین دقیق نقاط ضعف و قوت بهتر است از طوفان مغزی استفاده کنیم به این صورت که به صورت گروهی در مورد این سوالات تصمیم گرفته بشود که در ابتدا افراد به صورت تکی جواب سوالات را مشخص کنند و سپس از بین جواب ها جمع بندی مناسبی انجام شود. در این بخش 25 مورد بیان شده است که می تواند متغیر باشد هر کدام ازاین موارد یا میتواند به عنوان نقطه قوت باشند یا نقطه ضعف.

سوالاتی برای تعیین نقاط ضعف و قوت سازمان

  • اعتبار و آبروی شرکت
  • سهم بازار
  • رضایت مشتری
  • میزان بازگشت مشتری
  • کیفیت محصول
  • کیفیت خدمات
  • اثر بخشی قیمت گذاری (قسطی یا نقدی)
  • اثر بخشی سیستم توزیع (نقاط تماس با مشتری)
  • اثر بخشی محرک ها
  • اثر بخشی تیم فروش
  • اثر بخشی نوآوری
  • پوشش جغرافیایی (آیا مناطق جغرافیایی دیگری را شامل می شود؟یا مختص یک منطقه است؟)
  • هزینه ها یا میزان در دسترس بودن سرمایه
  • وجوه نقدی (سرمایه در گردش)
  • پایداری مالی
  • تجهیزات
  • اقتصاد مقیاس
  • ظرفیت توسعه
  • میزان توانمندی های نیروی کاری
  • توانمندی تولید به موقع (مدت زمانی طول میکشد بعد از سفارش کالا، کالا به دست مشتری برسد)
  • چقدر توانمندی تکنیکال برای تولید داریم؟(هر کسی نتواند کار ما را کپی کند)
  • تعداد مدیران توانمند در مجموعه
  • میزان تعهد پرسنل
  • چقدر رویکرد کارآفرینانه داریم
  • میزان انعطاف پذیری برای پاسخ گویی به نیازهای بازار

چگونه از SWOT برای تعیین استراتژی ها استفاده کنیم؟

بعد از پیدا کردن نقاط ضعف و قوت های سازمان مهم ترین مرحله استفاده از این اطلاعات به منظور تعیین استراتژی های سازمان می باشد. در جدول زیر نحوه ی تعیین نقاط ضعف و قوت ، فرصت ها و تهدید ها بیان شده است.

 

نقاط ضعف

نقاط قوت

عوامل درونی

–         ما در چی بدترین هستیم؟(25 مورد بالا)

–         آیا تاریخ انقضای منابع خاصی که در اختیار داریم گذشته است؟

–         چه آموزش هایی نیروهای ما از فقدان آن رنج میبرند؟

–         موقعیت مالی ما چطور است؟

–         چه ارتباطاتی را باید داشته باشیم که نداریم؟

–         ما در چی بهترین هستیم؟(25 مورد بالا)

–         چه منابع خاصی را در اختیار داریم؟

–         چه مهارتهای خاصی را خودمان یا نیروهای کاریمان داریم؟

–         چه منابع مالی رادر اختیار داریم؟

–         چه ارتباطات مفیدی داریم؟

–         قدرت چانه زنی ما با واسطه ها و تامین کننده ها چگونه است؟

فرصت ها

تهدید ها

عوامل بیرونی

–         چه نقاط ضعفی در رقبای ما وجود دارد که میتوانیم به آن حمله کنیم؟

–         چه تکنولوژی جدیدی میتواند در اختیار ما قرار گیرد؟

–         چه بازارهای جدیدی میتواند به روی ما باز شود؟

–         رقبای ما چه کاری میتوانند بکنند که به ما صمه بزند؟

–         چه قوانین جدیدی میتواند وضع بشه که میزان دارآمد یا سودآوری ما را کاهش بدهد؟

–         چه تغییرات اجتماعی میتواند ما را تهدید کند؟

–         چرخه ی اقتصادی چگونه میتواند تاثیرگذار باشد؟

–         تغییرات سیاسی که مکیتواند ما و کسب و کار ما را تهدید کند؟

–         تغییرات فرهنگی به چه نحوی خواهد بود؟